De 1e Poolse pantserdivisie - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

De 1e Poolse pantserdivisie

Het begon allemaal op 1 september met de Duitse inval in Polen en aansluitend op de 17e van die maand de Russische aanval in de rug. Polen moest capituleren, maar wat van legeronderdelen naar het buitenland wist te ontkomen is de Duitsers blijven bestrijden tot de Duitse overgave op 8 mei 1945.
Zo wist ook de 10e Cavalerie-Brigade onder commando van de latere Generaal Maczek via veel omzwervingen Engeland te bereiken en deze Brigade zou later de basis gaan vormen van de op te richten 1e Poolse Pantserdivisie.
Gedurende de 2e Wereldoorlog had Polen een strijdmacht van ca. 500.000 man op de been , verdeeld over het Russische front, Afrika, later Italië waar de Polen een belangrijke rol hebben gespeeld bij Monte Cassino en Engeland. Voorts streden de Polen bij de Poolse Marine en Luchtmacht. De Poolse piloten, ingedeeld bij de Engelse Luchtmacht hebben een belangrijke rol gespeeld bij de slag om Engeland. Voorts was er nog het Poolse Ondergrondse Leger. Wat sterkte aan geallieerde zijde betrof namen de Polen na Rusland, Engeland en Amerika de vierde plaats in.
In 1942 werd in Engeland de 1e Poolse Pantserdivisie gevormd. Uit alle delen van de wereld waren de Polen naar Engeland gekomen om bij de Poolse onderdelen dienst te nemen. Emigranten uit Argentinië en Amerika, Zuid Afrika en Australië. In 1943 werd besloten de Divisie om te zetten in een Pantserdivisie met daarnaast een Poolse Parachutisten-Brigade. Dit laatste onderdeel is actief geweest bij Driel en Arnhem in september 1944.

Op weg naar huis
Sinds augustus 1939 waren de Polen niet meer echt thuis geweest en toen in juli 1944 de Divisie werd ingescheept om in Frankrijk te worden ontscheept om daar deel te nemen aan de bevrijding van West-Europa, waar op 6 juni in Normandië Amerikanen, Engelsen en Canadezen waren geland, beschouwde de Polen het als een stap op weg naar huis. De Divisie kreeg als taak bij Falaise in Frankrijk, waar een aanzienlijke Duitse strijdmacht bijna was ingesloten, geheel in te sluiten, zodat voor deze Duitse troepen de oorlog afgelopen zou zijn.

Op 17 augustus kon een snelle opmars worden begonnen: Langs Rouen naar Abberville, dat door de Polen werd bevrijd, door naar Duinkerken en verder naar België. Daar werden o.a. Roeselaere,Iper en Gent bevrijd. Even pauze voor herbevoorading en onderhoud  en aanvulling van de open gevallen plaatsen tengevolge van verwondingen en gesneuvelden. Die aanvullingen kwamen uit.........het Duitse leger. Duitsland had tijdens de oorlog een stuk van Polen geannexeerd en dienstplicht ingevoerd voor de Poolse bevolking. Als deze dienstplichtigen door de westelijke mogendheden gevangen werden genomen konden zij tot de 1e Poolse Pantserdivisie toetreden.  Zij kregen dan wel een schuilnaam voor het geval ze door de Duitsers gevangen werden genomen en dan zou de kans groot zijn geweest, dat tegen hun familieleden in Polen strafmaatregelen werden genomen.
Voor het eerst zouden de Poolse troepen in Nederland komen en wel Zeeuws-Vlaanderen, waar zij Axel,Hulst en Terneuzen hebben bevrijd.
Eind september 1944 werd de 1e Poolse Pantserdivisie opgesteld tussen het 1e Canadese Leger, waarbij het was ingedeeld en het 2e Britse Leger. Eind september begin oktober werden enkele frontcorrecties uitgevoerd hetgeen resulteerde in de bevrijding van Baarle-Nassau op 4 oktober, de eerste Brabantse plaats dus, die door de Polen werd bevrijd. Een dag later volgde Alphen maar die moest worden opgegeven.

Op 22 oktober startte operatie ,,Pheasant,, welke was bedoeld om de haven van Antwerpen, die sinds 4 september in geallieerden handen was, in gebruik te kunnen nemen. Dat betekende, dat niet alleen de Scheldeoevers, maar ook West Brabant vrij van Duitsers moest zijn. Op laatst genoemde datum begonnen de Canadezen bij Hoogerheide/Woensdrecht  met hun offensief, de Polen kwamen op 27 oktober in actie. Die dag werd Alphen definitief bevrijd en Gilze werd ook vrij van Duitsers gemaakt.

Bij de spoorlijn Breda-Tilburg gekomen, gingen de Polen richting Breda, bereikten op 28 oktober Dorst, dat nog tweemaal van bezetter wisselde, bevrijdden Bavel en kwamen op die dag bij de Driesprong in Breda en Ypelaar.

29 oktober Poolse Pantserdivisie bevrijdt Breda, de Canadezen nemen  Galder en Ulvenhout voor hun rekening en zuiveren gelijk het Mastbos.

De Poolse wals ging verder: 30 oktober werden Prinsenbeek en Teteringen bevrijd. Bij het Wilhelminakanaal bij Oosterhout aangekomen, was de brug opgeblazen, maar de Engelse 7e Pantserdivisie had Oosterhout inmiddels bevrijd. 31 oktober werd een moeilijke dag. Er zou getracht worden bij Nieuwe Veer ten noorden van Prinsenbeek over de Mark een bruggenhoofd te vormen. Aanvankelijk is het gelukt, maar door de enorme tegenstand en zware verliezen moest worden teruggetrokken. Een alternatief moest worden gevonden en dat werd Oosterhout ter hoogte van Teraalst. Samen met de Engelsen en de Prinses Irene Brigade werd een plan gemaakt en op die avond van 3 november zou de aanval worden ingezet. Inmiddels waren wel, Raamsdonk, Raamsdonkveer en Geertruidenberg bevrijd.  

De aanval over het Markkanaal lukte, zij het, dat de tegenstand zwaar was, want de Duitsers wisten heel goed, dat de terugtocht alleen over de Moerdijkbruggen nog zou lukken en zij wilden nog zo veel mogelijk troepen van de bruggen gebruik laten maken. Met steun van de Engelse Luchtmacht werden veel aanvallen opgezet en op 4 november werden Den Hout, Made, Wagenberg en van het oosten uit Terheijden bevrijd. Amerikanen en Engelsen ondersteunden de Polen op de flanken en daardoor konden op 5 november Drimmelen, Hooge Zwaluwe en Zevenbergschehoek door de Polen worden bevrijd. De Amerikanen bemoeiden zich met Zevenbergen en de Engelsen met Klundert. Lage Zwaluwe viel een dag later zonder strijd in de handen van de Polen. maar Moerdijk was nog niet bevrijd. Canadese Artillerie werd ter hulp geroepen om de laatste Duitse tegenstand aan flarden te schieten. Op 7 november bliezen de Duitsers de 2 Moerdijkbruggen op, maar het verzet van de Duitse restanten bleef taai.

Pas op de avond van 8 november lukte het de Polen de rand van Moerdijk te bereiken en 9 november was het zwaar beschadigde dorp echt bevrijd en daarmee was operatie ,,Pheasant,, definitief voltooit.

Tot april 1945 zijn de Poolse militairen in het door hen bevrijde gebied van Noord-Brabant gebleven. Zij beheersten er het straatbeeld. In die tijd zijn innige banden met de bevolking ontstaan. Vaak waren zij bij de burgers ondergebracht en zij werden als huisgenoten in de huiselijke kring opgenomen, iets dat zij  al vanaf het uitbreken van de oorlog hadden moeten missen. Was het dan zo verwonderlijk dat velen van hen in die tijd hun toekomstige levenspartner leerde kennen?

De oorlog was nog niet voorbij en in april ging het erop lijken, dat de Polen hun inmiddels zo vertrouwde gebied gingen verlaten. Men trok Duitsland in: Munster en Meppen werden door hen bezet. Oost Drenthe en oost Groningen, Emmen, Buinen, Odoorn, Drongen, Groenendijk, Veendam en Winschoten, werden snel bevrijd en op 8 mei 1945 capituleerden de Duitsers. In Wilhelmshaven gaven de Duitsers de daar aanwezige Marine-eenheden aan de Polen over, waarbij een Poolse officier niet kon nalaten te zeggen: ' Zoals u ziet mijne heren is Polen niet van de kaart van Europa weggevaagd'. De oorlog in Europa was voorbij!!

Wat nu......!
Voor veel Poolse militairen, eigenlijk de meesten, was er geen verdere weg naar huis. Hun vaderland was onder Russische invloedsfeer gekomen en onder de eerste groepen Polen, die naar huis gingen vielen arrestaties en zij werden in kampen opgesloten. Er werd geëmigreerd naar westelijk georiënteerde landen, maar ca. 300 Bevrijders vonden werk, een tehuis en hun a.s. echtgenote in de omgeving van Breda of Breda zelf.


 
Zoeken
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu