Jaargang 2014 - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Jaargang 2014


Documentaire 'In het spoor van de Poolse bevrijders' vrijdag in première in Chassé Theater in Breda

BREDA - Breda herdenkt de komende dagen dat de stad zeventig jaar geleden is bevrijd van de Duitsers. Vrijdagmiddag gaat in het Chassétheater de documentaire In het spoor van de Poolse bevrijders' in première. De film van 45 minuten gaat over de tienduizenden Poolse soldaten die in de Tweede Wereldoorlog hebben gestreden. Zeventig jaar geleden bevrijdden zij Breda en omgeving.

Ballingschap
Ze koesterden de hoop hun eigen vaderland ook te kunnen bevrijden, maar kwamen bedrogen uit. Hun land was geofferd aan Stalin. Velen leefden tientallen jaren in ballingschap in verschillende landen in West-Europa. Ooggetuigen, deskundigen en kinderen van Poolse oorlogsveteranen vertellen hoe het de Poolse bevrijders voor, tijdens en vooral ook na de oorlog is vergaan. Filmmakers, Bob Entrop en Raoul de Zwart, hebben hiervoor opnames gemaakt in Nederland, Polen en Schotland.

Tanek Guensberg
Iemand die ook aan de film heeft meegewerkt is Miriam Guensberg, schrijfster van de roman 'Poolse tranen'. Ze is de dochter van de Poolse veteraan Tanek Guensberg.
Tanek Guensberg, een Poolse Jood, sloot zich tijdens de Tweede Wereldoorlog aan als arts bij de stoottroepen. Hij kwam in Breda terecht en was in Dorst ingekwartierd bij een vrouw die later de moeder van Miriam zou worden.

Generaal Stanislaw Maczek
Het levensverhaal van de Poolse generaal Stanislaw Maczek staat in de film model voor wat veel Poolse mannen van zijn generatie hebben meegemaakt. Maczek overleed op 102-jarige leeftijd in Edinburgh en ligt op het Pools militair ereveld in Breda tussen zijn manschappen begraven.

Herdenking Poolse begraafplaats Vogelenzanglaan Breda druk bezocht

BREDA - Breda werd op 29 oktober 1944 bevrijd door de Polen. In de maand oktober wordt dat gevierd en herdacht. Zondagochtend gebeurde dat op de Poolse begraafplaats in de wijk Ginneken. De plechtigheid werd druk bezocht, onder meer door een flinke delegatie uit Polen. Er kwam één Poolse bevrijder mee die tijdens de Tweede Wereldoorlog onder generaal Maczek diende. Om de herdenking een extra Pools tintje te geven waren er twee acteurs die zich een Pools legeruniform uit die tijd hadden aangemeten. Dat leverde bij de Poolse delegatie wat verwarring op. De twee Nederlandse acteurs spraken tot hun verbazing namelijk geen woord Pools.



Koning herdenkt Poolse bijdrage aan bevrijding

Koning Willem-Alexander heeft dinsdagavond in het presidentieel paleis in Warschau uitvoerig stilgestaan bij de Poolse vrijheidsstrijd en de Poolse bijdrage aan de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Dat deed hij tijdens zijn tafelrede bij het staatsbanket. ''De Nederlandse vrijheid is mede gebaseerd op Poolse heldhaftigheid. Dat vergeten wij in Nederland nooit. De levende herinnering aan de grote offers door Polen gebracht, maakt onlosmakelijk deel uit van onze geschiedenis", zei de koning.
"Evenals het schrijnende verdriet om de, veelal Joodse, landgenoten die vermoord zijn in een van de nazi-concentratiekampen op Poolse bodem." De koning herinnerde aan de val van het communisme 25 jaar geleden: ''Vrijheid van denken. Vrijheid om eigen keuzes te maken. Die vrijheid heeft Polen en Nederland nóg dichter bij elkaar gebracht."

Bondgenoot
"Polen manifesteert zich als een sterke NAVO-bondgenoot bij het waarborgen van onze veiligheid en onze fundamentele Europese waarden. Hoe essentieel dit alles is, is de afgelopen tijd opnieuw duidelijk geworden", verwees Willem-Alexander naar de recente ontwikkelingen in Oekraïne. Het staatsbanket werd gehouden in dezelfde zaal waar in 1955 het Warschaupact werd getekend, vertelde de Poolse president Bronislaw Komorowski. Dat pact was de Sovjet-tegenhanger van de NAVO. ''Het pact dat een einde maakte aan onze vrijheid", aldus de president.  In dezelfde paleiszaal vonden 25 jaar geleden ook de rondetafelgesprekken plaats die een einde maakte aan het communisme. ''Een historische omwenteling die in Nederland door vrijwel iedereen van mijn generatie en ouder werd meebeleefd en meegevierd", meende Willem-Alexander.

Ridder
De koning, die samen met koningin Máxima door de Poolse president werd benoemd tot ridder in de Orde van de Witte Adelaar, ging in zijn toespraak niet voorbij aan de spanningen die tussen Polen en Nederland hebben bestaan. ''Vrij verkeer van werknemers is een grote verworvenheid. Maar de gevolgen kunnen in de parktijk diep ingrijpen in het leven van mensen, in Polen en in Nederland. Ik ben ervan overtuigd dat we in goed overleg en met respect voor elkaar samen verder kunnen komen."

Veteranen
Dinsdagmiddag hebben koning Willem-Alexander en koningin Máxima in Warschau persoonlijk Poolse veteranen bedankt voor hun aandeel in de bevrijding van Nederland. ''U heeft het geweldig gedaan. Heel hartelijk dank'', zei de koning onder meer tegen Marian Slowinski, de oudste nog levende bevrijder van Breda. Willem-Alexander had eerder op de dag na een gesprek met president Bronislaw Komorowski al gezegd uit te kijken naar de ontmoeting met het dozijn veteranen. ''Het is een eer hen te ontmoeten. Hun persoonlijke verhalen onderschrijven hoe belangrijk vrijheid is'', aldus de koning.

Monument
Het treffen vond plaats bij het monument voor de 1e Poolse Pantserdivisie van generaal Stanislaw Maczek, waar in aanwezigheid van het koningspaar ook het Poolse deel van de 'Liberation Route’ werd geopend. Die bevrijdingsroute voert van Normandië via Nederland naar Noord-Duitsland, met een vertakking naar Polen, waar een kwart van de bevrijders van Nederland vandaan kwam.

Sobibor
Behalve het monument bezochten Willem-Alexander en Máxima ook het Museum van de Opstand van Warschau. Daar kreeg het Nederlandse gezelschap uitleg over de plannen om bij het in 1943 met de grond gelijkmaakte vernietigingskamp Sobibor een bezoekerscentrum en gedenkplek te maken.In Sobibor werden 34.000 Nederlandse Joden vermoord. Den Haag betaalt samen met Polen, Israël en Slowakije mee aan het initiatief.

Vrijheid
Het koningspaar maakte ook een korte rondgang door het museum dat herinnert aan de opstand van de Polen tegen de Duitse bezetter. De opstand begon op 1 augustus 1944 en duurde 63 dagen. ''Iedereen die het verleden overdenkt, begrijpt hoe belangrijk het is dat we samen onze vrijheid veilig stellen'', zei de koning voorafgaand aan het museumbezoek. De Polen verloren de strijd en Warschau werd vrijwel geheel vernietigd.



Koning Willem-Alexander bedankt Poolse bevrijder van Breda

WARSCHAU/BREDA - Koning Willem-Alexander heeft dinsdagavond in het presidentieel paleis in Warschau tijdens het staatsbanket uitvoerig stilgestaan bij de Poolse bijdrage aan de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. “De Nederlandse vrijheid is gebaseerd op Poolse heldhaftigheid. Dat vergeten wij in Nederland nooit”, zei de koning in zijn toespraak.

Oudste bevrijder van Breda
Dinsdagmiddag hebben koning Willem-Alexander en koningin Máxima in Warschau persoonlijk Poolse veteranen bedankt voor hun aandeel in de bevrijding van Nederland.
''U heeft het geweldig gedaan. Heel hartelijk dank'', zei de koning onder meer tegen Marian Slowinski, de oudste nog levende bevrijder van Breda.

Breda door de Polen bevrijd
Op 29 oktober 1944 werd Breda door de Polen bevrijd. Onder leiding van generaal Maczek wist de 1e Poolse Pantserdivisie na stevige gevechten de stad te bevrijden van de Duitsers.

 

Laatst levende Poolse bevrijders bij herdenking bevrijding

BREDA - Het meest bijzonder aan deze week van feestelijkheden rond 70 jaar bevrijding van Breda? “De herdenkingen op zondag, vooral omdat er een groot aantal mensen bij is die er andere jaren niet zijn”, vertelt Jos Figlarek, voorzitter van het herdenkingscomité.

Hij doelt op de oud-strijders. Het comité stuurde brieven de hele wereldrond met uitnodigingen. Van Frankrijk tot Australië. “En natuurlijk Polen”, voegt Figlarek toe. Wie er komen, is nog even afwachten. Wie er in elk geval is, is de inmiddels ook hoogbejaarde zoon van generaal Maczek, destijds bevelhebber van de bevrijders.

Het kleine aantal Poolse bevrijders dat nog leeft, maakt dit lustrum extra bijzonder. Zo’n driehonderd Poolse bevrijders bleven in Breda achter nadat ze in 1944 Breda hadden bevrijd. “Daarvan leven er nog vijf.”  Het is maar de vraag of zij er bij het volgende lustrum nog bij kunnen zijn.  “Van de vijf Bredase bevrijders waren er nog twee bij het concert woensdagavond”, onderstreep de voorzitter. De gezondheid van andere drie stond aanwezigheid niet toe. De jongste, Roman Figiel (88) en de oudste, Willy Wylenzek (98) waren er wel. “Vol trots en ontroerd.”

Figlarek is sinds iets minder dan tien jaar bij de herdenking betrokken. Zelf is hij de zoon van een Poolse bevrijder. “En getrouwd met de dochter van een oud-strijder.” De herdenking is daarom ook op een andere manier bijzonder. “Mijn vader is in 1996 overleden. Hij vertelde nooit wat over de oorlog. Doordat ik nu vaak in musea kom en met veel Polen spreek, krijg ik steeds meer het idee hoe het voor hem geweest is.”

De oorlog was niet bespreekbaar in het gezin. “In gesprekken met anderen bleek dit herkenbaar. De sfeer was er niet naar. Ik heb hem er nooit naar gevraagd. Voor het lesprogramma over de oorlog heb ik ook met leerlingen gesproken. Aan hen vroeg ik ‘Waarom zou hij niets verteld hebben?’ Hun antwoorden lijken op wat ik ervan denk. Hij wilde waarschijnlijk zichzelf niet beschadigen, of zijn gezin.”  De lessen én de herdenking geven invulling aan het stilstaan bij vrijheid en vrede. “De leerlingen weten goed waar het nu zachtjes gezegd niet zo fijn is, zoals Syrië.” En dat vrijheid en vrede niet altijd vanzelfsprekend zijn.

Naast de vertoning van diverse documentaires en films deze dagen, is dit weekend het hoogtepunt van de herdenking. Zaterdag om 14.00 uur wordt bij het Breda’s Museum een plaquette onthuld, in aanwezigheid van een Poolse erewacht. Zondag arriveren rond 09.30 uur lopers van Sprint met het bevrijdingsvuur in het Ginneken. “Daarmee worden in de Laurentiuskerk de kaarsen aangestoken.”

Na de dienst rijdt oud oorlogsmaterieel van Keep them Roling wie dat wil naar de Vogelenzanglaan voor een herdenking. “En daarna naar de Ettensebaan en vervolgens de Grote Markt.” Daar, tussen met Poolse vlaggen aangeklede Grote Markt, staan circa veertig wagens uit de tijd van de bevrijders. Onder toeziend oog van enkele trotse oud-strijders. Misschien wel voor het laatst tijdens een lustrumviering.


Poolse veteranen bezoeken graf generaal Maczek in Breda
BREDA - Een groep Poolse veteranen bezocht donderdag het graf van 'hun' generaal Maczek in Breda. Op het Pools Militair Ereveld aan de Ettensebaan stonden ze stil bij de gevallen strijders tijdens de bevrijding van Breda. De veteranen bezoeken Brabant in verband met de herdenking van Operatie Market Garden, nu zeventig jaar geleden. Dat speelde zich met name in Oost-Brabant en Gelderland af. Maar Breda heeft een speciaal plekje in het hart van de Poolse militairen.

Maczek bevrijdde Breda
Geen van de mannen van de Poolse delegatie was erbij toen Breda door hun voorgangers eind oktober 1944 werd bevrijd. Onder leiding van generaal Stanislaw Maczek werd er een zware strijd geleverd om Breda te bevrijden van de Duitsers. In heel de maand oktober wordt dat in Breda ook uitgebreid herdacht.





Herdenking Kapelsche Veer.

Op zaterdag 16 december 1944 begon het Duitse offensief om de haven van Antwerpen weer in handen te krijgen en om zo de Geallieerden onder druk te zetten. Dit offensief werd gesteund door een aantal steunoffensieven vanuit het bezette Nederland. Een daarvan was operatie Fall Braun.

Op 8 november 1944 waren de Duitse troepen uit Noord Brabant verdreven en werd de grens tussen bezet en bevrijd Nederland de Bergsche Maas.
Duitse patrouilles werden echter actief in dit gebied en bemerkten dat het eiland en de polder niet constant gecontroleerd werden door de Geallieerde troepen. De Duitsers bezetten hierop het eiland ten noorden van Sprang Capelle en vormden een bruggenhoofd. In aanloop tot het Ardennen offensief werd dit bruggenhoofd versterkt met troepen van de 712e Infanteriedivisie en later ook met de para’s van de 6e Parachutistendivisie.

Echter patrouilles van de 1e Poolse Pantserdivisie onder aanvoering van generaal Maczek die deze sector bewaakten, kregen in de nacht van 28 op 29 december onverwachts hevige tegenstand. Generaal Maczek besloot daarop om dit bruggenhoofd te vernietigen.
De manschappen die ingekwartierd waren werden teruggeroepen en in de nacht van 30 op 31 december werd een eerste aanval ondernomen door het 9e Infanterie Bataljon onder leiding van luitenant-kolonel Szydlowski . Dit werd een catastrofe voor de aanvallers: 11 gesneuvelden. Een tweede Poolse aanval in de nacht van 6 op 7 januari om de Duitsers te verdrijven mislukte ook.

Intussen was het Ardennenoffensief mislukt, echter het Geallieerde opperbevel en de Duitse opperbevelhebber Genraloberst Kurt Student, wilden niet van wijken weten.
De strijd om het Kapelsche Veer ging onverminderd door en werd zelfs heviger.
In de nacht van 13 op 14 januari deden de Britse mariniers van het 47e Royal Marine Command, samen met Noorse troepen, een aanval om de Duitsers te verdrijven. 49 Jonge mannen sneuvelden hierbij en het bruggenhoofd bleef in Duitse handen.
Op 26 januari werd weer een verrassingsaanval ingezet. Ditmaal een grote dagaanval door eenheden van de Canadese 4e Pantserdivisie. Met behulp van een kano eenheid werd het Duitse bruggenhoofd in de rug aangevallen.
Na 5 dagen bittere gevechten trokken de Duitsers zich vrijwillig terug uit stellingen.
Deze zinloze slag kostte aan Geallieerde en Duitse zijde bijna 1000 doden en gewonden. Veel van de gesneuvelde Poolse militairen liggen begraven op het Pools militair ereveld aan de Veerse Weg in Oosterhout.

70 jaar bevrijding Breda: Poolse militairen in Singelloop

BREDA - Een groep Poolse militairen loopt op uitnodiging van de organisatie mee aan de Singelloop op 5 oktober. Aanleiding is de viering van de bevrijding van Breda, 70 jaar geleden. Het gaat om een groep van de Eerste Poolse Pantserdivisie, die 70 jaar geleden Breda bevrijd heeft. Al bestaat die divisie als zodanig niet meer. “Die zijn opgegaan in het 11th Lubuska Armoured Cavalry Division”, weet Singelloop-voorzitter Willem Butz.

Het bestuur van de Singelloop zocht contact met de Polen. “De bevrijding was in oktober, wij dachten ‘daar moeten we iets mee doen’”, aldus Butz. “Via via hebben we de commandant gesproken en die heeft toegezegd te komen met een groep. Met hoeveel en welke afstand, dat weten we nog niet.”

De toezegging van de commandant is voor de Singelloop aanleiding het verdere programma ook op te tuigen. Zo moet het startschot voor de afstand waaraan de militairen meedoen gegeven worden door een veteraan. “En we zijn met het Generaal Maczekmuseum in gesprek over een expositie speciaal gericht opo de jeugd.”

De 29e Singelloop belooft sowieso een drukke te worden. Met de voorinschrijvingen loopt de organisatie voor op afgelopen jaar. Het aangepaste parcours, met finish richting Kasteelplein, moet de meer dan 16500 lopers van afgelopen jaar, goed aan kunnen.


Opening Pools monument in Breda jaren 50


Poolse kapel Wilhelminapark Breda 1952

 
Zoeken
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu