Jaargang 2015 - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Jaargang 2015


Bruikleen door Generaal Maczek Museum
 
BREDA - Op 19 november is een aantal bestuursleden en vrijwilligers van het Generaal Maczek Museum afgereisd naar Groesbeek om daar aanwezig te zijn bij de opening van de tentoonstelling ‘De Polen. Bevrijders in Ballingschap’ in het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945. Deze tijdelijke tentoonstelling is mogelijk gemaakt door een belangrijke uitleen van topstukken en uitgebreid beeldmateriaal uit het Generaal Maczek Museum, waaronder het uniform van de Generaal en de in Breda beroemde BSA-motor van een motorordonnans. Ook vanuit Poolse musea werden stukken uitgeleend met als topper het uniform van Generaal Sosabowski uit het Legermuseum in Warschau. Hierdoor werd het mogelijk voor het eerst de uniformen van de commandanten van de 1e Poolse Pantserdivisie en de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutisten brigade naast elkaar te exposeren. Na een welkomstwoord van de heer Lenders, directeur, en een inleiding op de tentoonstelling door de heer Brentjens, historicus van het museum, werd een toespraak gehouden door de Poolse ambassadeur in Nederland, de heer J. Borkowski.

Daarin legde hij de nadruk op het belang van een plek in Nederland, waar de inzet van Poolse militairen bij de bevrijding van ons land en het verhaal van de onmogelijkheid voor een groot aantal van hen om naar hun vaderland terug te keren in beeld wordt gebracht. Deze onderdelen werden met elkaar verbonden met zang door de Poolse zangeres Anka Koziel, die in Nederland leeft en werkt. Na de openingshandeling door de ambassadeur, een Poolse veteraan van de Pantserdivisie, de directeur en een Poolse stagiaire van het museum was er gelegenheid de expositie te bezoeken en te genieten van typisch Poolse gerechten zoals pierogi. De expositie is zeer de moeite waard en tot 1 juni 2016 te bezichtigen, zie ook de website van het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945: www.bevrijdingsmuseum.nl De expositieruimten van De Vlucht en van de 1e Poolse Pantserdivisie zijn gesloten, evenals de bibliotheek en de filmzaal. Het Generaal Maczek Museum is steeds op zoek naar voorwerpen, foto’s, verslagen, welke betrekking hebben op de bezetting, het verzet en de bevrijding van Breda en andere delen van Nederland, zie ook de website: www.maczekmuseum.nl


De Polen. Bevrijders in Ballingschap

Ze vochten met de geallieerden voor onze vrijheid maar werden zelf niet bevrijd. Hun geschiedenis vormt een van de meest aangrijpende en tegelijkertijd minst belichte verhalen uit de bevrijdingsperiode. Van 20 november 2015 t/m 31 mei 2016 wordt dit belangwekkende onderwerp belicht in een tijdelijke tentoonstelling van het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek.

De Tweede Wereldoorlog begon in Polen en de bezetting was hier zeer repressief. De meest beruchte concentratie- en vernietigingskampen waren in Polen te vinden: Treblinka, Sobibor, Auschwitz. Maar vanaf het begin van de oorlog had Polen ook een grote, sterke verzetsbeweging. In het najaar van 1944 deed het gewapende verzet zelfs een poging Warschau te bevrijden.

Daarnaast waren er heel veel Polen actief buiten hun thuisland. Ze sloten zich aan bij de geallieerde legers om in ballingschap door te vechten tegen het nationaalsocialisme. Zij vochten in Noord-Afrika, Italië, Normandië en bij Operatie Market Garden, de bevrijding van Brabant en Noordoost-Nederland.
Hun wapenspreuk was ‘Voor uw en onze vrijheid’, maar toen aan het einde van de oorlog West-Europa haar vrijheid vierde werd Polen een satellietstaat van de Sovjet-Unie. Een bittere teleurstelling voor de soldaten die ons bevrijd hadden. Veel Polen bleven hun hele leven in Groot Brittannië of Nederland.

Bijzondere topstukken en beeldmateriaal zijn afkomstig uit Nederlandse en Poolse musea: het Generaal Maczek Museum in Breda, het Nationaal Tweede Wereldoorlog Museum in Gdańsk, het Poolse Leger Museum in Warschau, het Eyewitness Museum Beek en het Centrum Wiskunde & Informatica Amsterdam. Te zien zijn o.a. een Enigma-machine en de uniformen van de generaals Sosabowski en Maczek. Indrukwekkende foto’s worden afgewisseld met verrassende persoonlijke verhalen over bijv. de beer Wojtek, de mascotte van een van de Poolse eenheden.

   


Bevrijding van Breda
Column Burgemeester Breda
Paul Depla

29 oktober. De dag dat Breda in 1944 werd bevrijd. We staan er ieder jaar bij stil. Traditioneel op de laatste zondag van oktober. Ook dit jaar. Voor mij was het de eerste keer dat ik mocht ervaren hoe de stad nog steeds sterk betrokken is bij deze bladzijde uit de geschiedenis van Breda. Het was voor mij een indrukwekkende zondag. Waarin duidelijk werd welke betekenis de Poolse strijders onder leiding van generaal Maczek hebben gehad voor onze stad. En hoe die inzet nog steeds enorm wordt gewaardeerd. Op de begraafplaats in het Ginneken werden alle namen van de Poolse oorlogsslachtoffers voorgedragen. Veelal jonge mannen. Altijd ver van huis. Vechtend voor de vrijheid van mensen die ze niet kenden. Maar ze deden het. Ze stonden er. Ze keken niet weg. En hebben dat moeten betalen met het grootste offer dat ze konden brengen.

Bij het Poolse ere-grafveld op de Ettensebaan stonden we rond het graf van generaal Maczek niet alleen stil bij de slachtoffers. We konden ook de veteranen eren. Er waren nog drie veteranen. Fier als altijd legden ze bloemen bij het monument om hun verloren maten te herdenken. Trots en terecht namen ze het applaus van de vele aanwezigen in ontvangst. Het was druk. Op het eerste oog bijzonder. We vieren immers de bevrijding die 71 jaar geleden plaatsvond. Er zijn bijna geen levende veteranen meer. Herinnering wordt langzaam maar zeker geschiedenis. Des te belangrijker lijken we het te vinden om stil te staan bij die geschiedenis. Misschien wel juist in deze tijd. In een tijd vol onrust en onzekerheid. Waar mensen op de vlucht zijn voor angst, terreur, oorlog en geweld. Een tijd waarin duidelijk is hoe belangrijk het is dat er mensen zijn die niet wegkijken, maar in actie komen. Ook voor mensen in een ver land. Zoals onze Poolse bevrijders dat deden. Onze bevrijders die, zoals op het monument aan de Ettensebaan zo mooi staat te lezen, het deden ‘voor uwe en onze vrijheid’.

Hieronder enkele beelden van herdenken toen 1e fig. Maczek aanwezig jaren 50.








Bezoek Poolse studenten aan Breda

BREDA - Op donderdag 1 oktober brachten 70 Poolse studenten en 30 begeleiders een bezoek aan het Generaal Maczek Museum. Ondanks dat de expositie gesloten was wilde men toch naar het museum toe voor een lezing en voor de uitreiking van de diploma’s. De studenten, in leeftijd variërend tussen de 16 en 19 jaar, waren afkomstig uit heel Polen. Het waren de winnaars van een wedstrijd, georganiseerd door het “Polish Remembrance Institute”. Deze organisatie zet zich in om de geschiedenis van de 2e Wereld Oorlog niet verloren te laten gaan. De opdracht was om van één van de slachtoffers, die vermoord waren in Katy, zijn leven te beschrijven: zijn opleiding, waar hij woonde, kortom wie hij was. De prijs bestond uit een battlefield tour van de route van de 1e Poolse Pantserdivisie onder leiding van Generaal Maczek, die begon in Normandië en eindigde in Wilhelmshaven. Natuurlijk werd ook Breda bezocht met zijn Poolse monumenten. De organisatie vond het een eer om de diploma’s uit te reiken op het Ereveld aan de Ettense Baan. Het bloedbad van Katy Op 1 september 1939 viel Nazi Duitsland Polen binnen en 3 weken later was het Rusland dat Polen vanuit het oosten binnen viel. In de weken die hierop volgden werden duizenden Polen, die een belangrijke functie vervulden, door Stalin opgepakt.

Het ging hierbij om ingenieurs, ambtenaren, doktoren, professoren, geestelijke leiders en land- en fabriekseigenaren, in totaal 22.000 mensen. Samen met zo`n 8.000 Poolse krijgsgevangen genomen of- ficieren werden zij afgevoerd naar kampen in de Sovjet-Unie. Met het laten verdwijnen van de Poolse intellectuele bovenlaag hoopte Stalin eventueel verzet tegen het communisme in de kiem te smoren. Op 5 maart 1940 werd door Stalin het bevel gegeven om deze mensen te vermoorden. Dit gebeurde in de bossen van Katy door de NKVD. Op 13 april 1943 vonden de Duitsers de eerste massagraven met 4.000 doden met Poolse identiteitspapieren. Dit werd bevestigd door o.a. het Rode Kruis. De Duitse propaganda maakte dan ook groots bekend dat Stalin deze moorden gepleegd had. Stalin op zijn beurt gaf Nazi Duitsland de schuld. De Geallieerde Westerse landen hadden echter de hulp van Stalin hard nodig en verdoezelden de waarheid, om de verhoudingen niet te laten verslechteren. Na de oorlog werd Polen een satellietstaat van Rusland en de hele affaire werd dan ook in de doofpot gestopt. Pas in april 1990 bevestigde de Sovjet regering, in het kader van de Glasnost, dat de NKVD verantwoordelijk was voor deze massamoord.

Filmmiddag Generaal Maczek Museum

BREDA - Op zondag 25 oktober wordt in de filmzaal van het Generaal Maczek Museum ter gelegenheid van het Bevrijdingsweekend de film vertoond “In het spoor van de Poolse Bevrijders” van Raoul de Zwart. In de filmzaal draait aanstaande zondag een documentaire, die het verhaal vertelt van de tienduizenden Poolse soldaten die in de Tweede Wereldoorlog hebben gestreden. Hun motto was “Voor uw en onze vrijheid”. 70 Jaar geleden bevrijdden zij grote delen van ons land. Zij koesterden de hoop hun eigen vaderland óók te kunnen bevrijden, maar kwamen bedrogen uit. Velen leefden - vaak tot hun dood - in ballingschap in verschillende landen in West-Europa. We volgen het leven van de Poolse generaal Stanislaw Maczek. Zijn levensverhaal staat misschien wel model voor wat veel Poolse mannen van zijn generatie hebben meegemaakt. In de film vertellen ooggetuigen, deskundigen en kinderen van Poolse oorlogsveteranen hoe het de Poolse bevrijders voor, tijdens en vooral ook na de oorlog is vergaan. De documentaire is gemaakt in samenwerking met het Generaal Maczek Museum en duurt 45 minuten. Let op. De aanvangstijd is om 15.30, na de herdenking op het Ereveld aan de Ettense Baan. In verband met het beperkt aantal zitplaatsen graag opgeven voor zaterdagavond om hoe laat u wilt komen en met hoeveel personen aan: wim. vermeeren@maczekmuseum.nl De filmzaal van het museum bevindt zich op de Trip Zoudtlandtkazerne te Breda, ingang De La Reijweg 95. In verband met militair terrein is legitimatie verplicht. De expositieruimten van De Vlucht en van de 1e Poolse Pantserdivisie zijn gesloten.




Gevallen Poolse strijders blijven bevrijdingshelden
Stemmige herdenking in ‘t Ginneken
DOOR HENK KETELAAR

BREDA – Op de Poolse militaire erebegraafplaats aan de Vogelenzanglaan in ’t Ginneken is zondagmorgen de jaarlijkse herdenking gehouden. Daar liggen tachtig voornamelijk jonge Poolse militairen begraven die 71 jaar geleden hun leven lieten voor de bevrijding van Breda. Naast de gebruikelijke kransen van hoogwaardigheidsbekleders, organisaties en instellingen legden kinderen op elk Pools graf en bloemstuk. Het Poolse ereveld maakt deel van de RK begraafplaats in ‘t Ginneken. Vrijwel alle gesneuvelde militairen van het Poolse Negende Infanterie Bataljon liggen daar begraven. In hun toespraak gaven burgemeester Paul Depla en de Poolse ambassadeur in Nederland Borkowski aan dat bij het herdenken van de doden de herinnering levend wordt gehouden. Poolse en Nederlandse militairen, aangevuld met leden van de Nederlandse Poolse 1e Pantserdivisie vereniging en van de Nederlandse Bond van Oud-Strijders vormden de erewacht. Eigen herdenking Het ereveld lag er keurig en netjes bij, helemaal voorbereid op de dingen die zouden komen. Ieder jaar kan deze plechtigheid daar plaatsvinden omdat de inwoners van Ginneken kort na de oorlog weigerden de daar begraven Poolse militairen volgens plan over te brengen naar het Pools Militaire Ereveld aan de Ettensebaan in Breda.


Sindsdien vindt de herdenking op beide erevelden plaats, steeds op dezelfde dag. In ‘t Ginneken in de ochtenduren en die aan de Ettensebaan in de middaguren.
Bloemlegging De herdenkingsplechtigheid in ’t Ginneken is kleinschaliger dan die aan de Ettensebaan maar zeker zo indrukwekkend. Het Princenhage’s Mannenkoor en Harmonie St. Ceacilia uit Bavel zorgden voor een passende muzikale omlijsting. Volgens een met militaire precisie opgemaakt schema vond de herdenking plaats.
In dat schema was tijd vrijgemaakt voor een bloemlegging aan het graf van alle daar liggende Poolse strijders. Zij werden met naam en roepnaam genoemd waarna een kind bij het betreffende graf bloemen neerlegde. Herinnering Leo Poppelaars hoorde en zag dat allemaal in scootmobiel geroerd aan. Omdat zijn overleden schoonzus met een intussen ook ‘Ik ben hen nog steeds dankbaar voor onze bevrijding’ overleden Poolse militair was getrouwd woont hij elk jaar de herdenking bij. “Als jongen heb ik de Poolse soldaten met hun geweren zien binnenkomen. Poland was er op hun mouw te lezen. Voor mij als tiener was dat een spannende tijd. Vooral de bakbeesten van tanks, die maakten veel indruk op mij. Die ploegden het toch al gehavende bestrating helemaal om. Ik weet nog, dat ze bij de Ploegstraat met hun opmars stopten. Ik ben hen nog steeds dankbaar voor onze bevrijding en ook om die reden ben ik hier.” De bevrijding van Ginneken vond plaats op 28 oktober 1944 door Poolse militairen onder leiding van de legendarische Poolse generaal Stanislaw Maczek. Na de bevrijding van Breda heeft hij met zijn manschappen ook in Noord en Oost Nederland tegen de Duitsers gevochten. De Nederlandse Poolse 1e Poolse Pantserdivisie vereniging en het Generaal Maczek museum in Breda houden de herinnering aan de Poolse bevrijders levend.

Stanislaw Maczek

Indrukwekkende herdenking voor Poolse militairen

Pastoor Klim zegende de graven
BREDA – Op de Poolse militaire erebegraafplaats aan de Vogelenzanglaan in ’t Ginneken vond zondagochtend weer een indrukwekkende herdenking plaats voor de tachtig Poolse militairen die 71 jaar bij de bevrijding van Breda om het leven kwamen. Kinderen legden op elk graf een bloemstuk. Verschillende hoogwaardigheidsbekleders hielden een toespraak. Lees verder op pagina 3 van deze Bode. Pastoor Klim zegende de graven.

FOTO HENK KETELAAR


Hoge Poolse onderscheiding voor Peter van der Velden

BREDA - Peter van der Velden, de oud burgemeester van Breda is vrijdag, 23 oktober benoemd tot Officier in de orde van Verdienste van de Republiek Polen. De onderscheiding is een beloning voor ‘zijn jarenlange inzet en uitmuntende bijdrage in de publieke sfeer aan Polen de Poolse gemeenschap in Nederland’, zo meldt de ambassade. Van 1988 tot 1994 maakte hij, als burgemeester van Nieuw Ginneken, al kennis met de Poolse invloed hier. Vanaf 2004 tot 2015 was hij burgemeester van de “Poolse stad” in Nederland: Breda. Hij heeft zich toen ingezet voor het aanhalen van de steden- en vriendschapsbanden en heeft hij grote zorg gedragen voor de jaarlijkse herdenkingen van de bevrijding van het Ginneken en van Breda door de 1e Poolse Pantserdivisie onder leiding van generaal Maczek. Hij wordt ook geëerd, omdat hij zich uitsprak tegen de klachtensite over Polen en andere Oost-Europeanen van de PVV. In zijn toespraak zei de oud burgemeester: “Ik ben een bescheiden bruggenbouwer. Polen betekent historisch gezien veel voor Brabant. Ook nu nog. Om die reden is een goede verstandhouding, met begrip voor elkaar wensen en oog voor elkaars noden ook anno 2015 bijzonder belangrijk.”


‘Generaal Maczek Museum hoort thuis in Breda’

Gemeente Breda en museumbestuur buigen zich over toekomst van ‘dakloos’ museum
DOOR ADDO SPRANGERS
BREDA - Gemeente Breda en het bestuur van het Generaal Maczek Museum nemen binnenkort de mogelijkheden voor de toekomst van het ‘dakloze’ museum onder de loep. Hierbij zal onder meer worden gezocht naar een tijdelijke locatie totdat er een permanente oplossing is. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar de mogelijkheden van financiering door derden, fondsen en overheden. Verder gaan beide partijen zich bezighouden met het inzichtelijk maken van mogelijke samenwerkingsverbanden en samenwerkingspartners. Naar verwachting zijn in maart 2016 de resultaten van het onderzoek bekend. “In de gesprekken die we met het bestuur van het Generaal Maczek Museum voeren, blijkt de grote mate van betrokkenheid van vrijwilligers.”aldus cultuurwethouder Marianne de Bie. “Ook anderen zetten hun kennis en ‘invloed’ in om het museum voor Breda te behouden. Het is duidelijk dat iedereen vindt dat het museum in Breda thuis hoort. Het college ondersteunt die ambitie en daarom bieden we het museum een helpende hand en gaan onderzoeken hoe we dit samen kunnen realiseren.” Ondersteuning Frans Ruczynski, de voorzitter van het Generaal Maczek Museum, meldt op constructieve wijze met gemeente en veel andere partijen in gesprek te zijn. “Ook de Provincie en het V-Fonds zijn geïnteresseerd om mee te denken over de toekomst van ons museum,” vertelt hij. Het Generaal Maczek Museum is een vrijwilligersorganisatie waar aan gedrevenheid en enthousiasme geen gebrek is. De kennis en ervaring om haar toekomstplannen en ambities te concretiseren is echter ontoereikend. Gemeente Breda en andere partijen gaan het museum hierbij nu ondersteunen. Dakloos Tot afgelopen zomer was het Generaal Maczek Museum op de Trip van Zoutlandtkazerne gevestigd, waar het achttien jaar gastvrij onderdak kreeg. Het Generaal Maczek Museum mocht ruimten gebruiken ‘om niet’ en was hierdoor in staat om met beperkte financiële middelen zelfstandig en zonder subsidie van derden te functioneren. Dat gebeurde met een grote groep zeer betrokkenen vrijwilligers. Het museum werd echter ‘dakloos’ doordat de gebouwen van Defensie een andere bestemming kregen. Het grootste deel van de collectie is opgeslagen en een klein deel, het kenniscentrum, de ’papieren’ collectie, is tijdelijk ondergebracht bij het Stadsarchief. Hierdoor blijft onderzoek voor het publiek gecontinueerd.

Bevrijding Breda op grootse wijze herdacht

Veel belangstellingen voor parademars en concert
BREDA - Onder grote belangstelling werd zaterdag herdacht dat Breda 72 jaar is bevrijd. De activiteiten begonnen met een parademars van de NLDA naar de Grote Markt door de Poolse Erecompagnie, het Militaire Orkest en de Poolse Scoutinggroep Breda. Hier na gaf het Militaire Orkest een concert voor alle inwoners van de gemeente Breda. Aansluitend werden bloemen gelegd bij de Parade 12-14 voor het Breda’s Museum waar een gedenkplaquette staat ter ere van de Eerste Poolse Pantserdivisie: de bevrijders van Breda.



Foto Perry Roovers

 
Zoeken
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu