Memoires - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Memoires

Memoires Stanisław Maczek.
Presentatie memoires Stanisław Maczek KMA Breda.

BREDA - "Gelukkig is het typoscript letterlijk uit de kast gekomen en dankzij het initiatief en de noeste arbeid van de bewerkers is het nu beschikbaar voor iedereen die er belang in stelt." Dat zei Josseleine Teulings-Sosinski gistermiddag tijdens de stijlvolle bijeenkomst waarmee in de aula van de KMA Van paardenwagen tot tank - de eerste Nederlandse editie van wijlen generaal Maczeks oorlogsmemoires - werd gepresenteerd.
Teulings is de (enige) dochter van de recentelijk overleden Zdislaw Jan Sosinski, de oud-Saval-directeur die - als voormalig officier van Maczeks 1e Poolse Pantserdivisie - de nu vijftig jaar oude memoires blijkbaar ooit van het Pools in het Nederlands had laten vertalen. Bij de boedelliquidatie stuitte Teulings op het voor haar volslagen onbekende werkstuk. Ze speelde het in handen van oorlogspublicisten Jos van Alphen en Tom Peeters, die het bewerkten en er nog maar twee maanden geleden mee aanklopten bij de Bredase uitgever John van Ierland.

Die besloot meteen tot uitgave. Met als gevolg dat de nu 77-jarige Andrzej Maczek zijn vaders vertaalde boek - vijftien jaar en drie dagen na diens overlijden op 102-jarige leeftijd - gisteren letterlijk kon onthullen. 'This is the Big Moment", sprak de in Sheffield woonachtige Maczek jr. met ernstige blik, voordat hij het boek trots met beide armen langdurig boven zijn hoofd uitstrekte, om het de 350 aanwezigen te tonen. Die antwoordden met een minutenlang applaus. Hoewel 'een grote eer' gistermiddag de meest gebezigde woorden waren, was deze ovatie een onmiskenbaar huldeblijk aan de even briljante als menselijke militair, die het door hem bevrijde Breda altijd een warm hart is blijven toedragen. In dit verband viel op dat de andere acht, door Maczek bevrijde (Zeeuws-)Vlaamse gemeenten de uitnodiging niet hadden gehonoreerd. Wel was de Poolse ambassade vertegenwoordigd.

Na afloop zat Andrzej Maczek anderhalf uur lang te signeren. De rij wachtende leek maar niet te slinken.
Generaal Maczek was de bevelhebber van de 1e Poolse Pantserdivisie die een belangrijke bijdrage leverde aan de bevrijding van West Europa aan het einde van de Tweede Wereld oorlog. In Nederland vooral bekend van de bevrijding van Breda. Naar aanleiding van de herdenking van zijn geboortedag verscheen in Stadsblad Breda een artikel dat we met instemming van de auteur hier mogen opnemen.

Generaal Maczek
Op 31 maart 1892 werd bij Lemberg (in het toenmalige Habsburse Rijk, Lwów in het Pools, nu gelegen in de Oekraine; Lviv) Stanisław Maczek geboren. In de eerste Wereldoorlog werd hij opgeroepen om dienst te doen in het Oostenrijkse leger aan het Italiaanse front.

In 1918, aan het einde van de eerste Wereldoorlog, werd Polen een onafhankelijke staat en meldde Maczek zich aan bij het Poolse leger. Hij had een modern vooruitziende blik betreffende de pantserstrijdkrachten. Toen op 1 september 1939 de 2e Wereldoorlog uitbrak, met de inval van Nazi-Duitsland in Polen, voerde hij het bevel over de enige tankbrigade die Polen had.

Frankrijk en Groot-Brittannië
Op 17 september viel ook de Sovjet Unie Polen binnen en was de slag verloren. Maczek kreeg dan ook de order om via Hongarije uit te wijken naar Frankrijk. In Frankrijk begon de toenmalige kolonel weer aan de oprichting van een tankbrigade, weliswaar onder Frans bevel. In mei 1940 vielen de Nazi’s Frankrijk binnen en na felle gevechten weken de Poolse militairen uit naar Groot-Brittannië. In Schotland werd door de Poolse regering in ballingschap op 23 februari 1942 de 1e Poolse Pantserdivisie onder bevel van Generaal Maczek opgericht (zie unieke filmbeelden van deze periode).https://www.poleninbeeld.nl/portfolio-view/de-poolse-militairen-schotland/ Als met de landingen in Frankrijk op 6 juni 1944 de bevrijding van het westen van Europa begint, volgt de Poolse Pantserdivisie op 1 augustus 1944. Enkele dagen later volgt de vuurdoop in de “Zak van Falaise” waarbij Maczek en zijn mannen een cruciale rol spelen (zie vorig artikel Falaise daarover).

Breda en noordoost Nederland
Hierna trok de divisie als onderdeel van het 2e Canadese Korps via Noord Frankrijk en België naar Zeeuws Vlaanderen. Daarna was eind oktober Breda en omgeving aan de beurt om bevrijd te worden van de Nazi’s. Uiteindelijk eindigde de veldtocht in het Duitse Wilhelmhaven waarbij de divisie ook delen van noordoost Nederland bevrijdde (lees ook De bevrijding van Drenthe). https://www.poleninbeeld.nl/maatschappij/geschiedenis/de-bevrijding-van-drenthe/
In Wilhelmshaven nam Generaal Maczek op 6 mei 1945 de capitulatie van de Kriegsmarine in ontvangst.

Leven als balling
Na de oorlog weigerde Generaal Maczek terug te gaan naar het communistische Polen, waar hij, als een Pools hoofdofficier uit het westen, het risico liep om een gevangenisstraf (of erger) te krijgen. Daardoor hij werd gedwongen om een nieuw bestaan in Groot-Brittannië op te bouwen. Ook de Engelsen beschouwden hem niet meer als een geallieerde militair, zodat hij geen recht had op een veteranenpensioen. Tot in de jaren 60 werkte hij dan ook als barman in een hotel.

Maczek in Breda
Als ereburger van Breda werd hem hier een huis aangeboden. “Ik ben net gewend aan de Schotse regen” was zijn antwoord. Toen Generaal Maczek op 11 december 1994 overleed, was het zijn wens om bij zijn manschappen in Breda begraven te worden. Hij stond bekend als een uitstekende pantsercommandant, die ook hart had voor zijn manschappen en die zoveel mogelijk schade aan dorpen en steden vermeed. Daarom bleef de schade in Breda dan ook beperkt.

Via Coevorden naar Emmen
De Canadezen bevrijden Coevorden op 6 april. In hun kielzog volgen de Polen op de middag van 7 april. Waar de Canadezen vanuit Coevorden naar het zuidwesten optrekken buigen de Polen daarvandaan naar het noorden voor de bevrijding van Drenthe. Op onderstaande video op YouTube met door Coevorden oprukkende Geallieerden staan hoogstwaarschijnlijk ook Poolse troepen. Op de tanks zijn geen onderscheidingstekens te herkennen.
Op de voor en achterkant zijn voor extra bescherming schakels van rupsbanden gelast. Vermoedelijk zitten die over de tekens heen. Op 4 minuten in het filmpje is een pantservoertuig te zien  waarop naast het cijfer 54 de badge van de Eerste Poolse Pantserdivisie is te herkennen. https://www.youtube.com/watch?time_continue=12&v=TObWHkpDVPI

(Film over de bevrijding van Coevorden in 1945. gemaakt door Notaris Botje. Aan de orde komen o.a.: Geallieerde soldaten staan te kijken om de hoek van een huis. Mensen, soms gewapend, lopen over straat na de bevrijding in Coevorden. Mensen zijn bezig met het opruimen van puin van een opgeblazen brug. Een noodbrug is aangebracht over de resten van de opgeblazen brug. Canadezen/geallieerden delen sigaretten of chocola uit aan de inwoners. Twee Schotse geallieerde soldaten kijken uit een raam. Geallieerden rijden met diverse militaire voertuigen door Coevorden terwijl ze toegejuicht worden door de mensen langs de kant. Drie mannen zijn bezig met het kloppen van een kleed. Vervolg van de stoet van geallieerde voertuigen door de straten van Coevorden)

 
    Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland  © 2002-2019                                                                                  Website X5 Evolution 12
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu