Monument onthuld voor de poolse bevrijder van Roeselare. - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Monument onthuld voor de poolse bevrijder van Roeselare.


Onthulling monument en gedenktegels Poolse bevrijders.

Geachte genodigden,
Hier vlakbij sneuvelde een van de ongeveer 20 Polen die op 7 september hun leven gaven om de streek tussen Ieper en Tielt te bevrijden. Hoeveel Polen er precies zijn gesneuveld weten we niet. In Roeselare zijn er 8 bekend bij naam, die behoorden tot de infanterie. Uit de bronnen blijkt dat er minstens nog 2 sneuvelden in het noorden van Roeselare tussen de Hoogleedsesteenweg en de Bruggesteenweg. Ze worden niet bij naam genoemd. Ze behoorden tot het 10 regiment Jagers te paard, een tankregiment uit de Poolse Eerste Pantserdivisie van generaal Maczek belast met het vrijmaken van de weg voor het Poolse leger. Daarnaast werden bij de bevrijding van Roeselare nog minstens 25 Polen gewond. De Poolse Eerste Pantserdivisie had op 6 september de Belgische grens overschreden. Dezelfde namiddag en avond werden Poperinge en Ieper bevrijd.In de vroege morgen van 7 september vertrok het leger van generaal Maczek verder over 2 assen: de eerste via Ieper, Sint-Jan, Spriet, Westrozebeke naar Hooglede. De tweede over de Frezenberg, Zonnebeke, en Passendale naar Roeselare.

De bevrijding van Roeselare en omgeving verliep in 2 fasen.In de eerste fase werden de tankeenheden ingezet. Die waren actief ten westen en ten noorden van Roeselare. De spits werd gevormd door het 10de regiment Jagers te Paard. De Poolse tankregimenten zetten de uitvalswegen af ten westen van de stad en vielen Hooglede en Gits aan om uiteindelijk de Brugsesteenweg te kunnen afzetten ter hoogte van het gehucht Wijnendale om de Duitse aftocht richting Brugge onmogelijk te maken. Deze operatie duurde tot rond 17 uur 's avond. Maczek besloot om Roeselare te laten bevrijden door de infanterie, om de stad en de bevolking zoveel mogelijk te sparen. Om 18 uur werd de aanval door het 9de Bataljon Jagers vanaf de Piljoenstraat gelanceerd. De Piljoenstraat ligt hier vanuit het kerkhof gezien aan mijn linkerhand. De infanteristen moeten op 2 assen de stad aanvallen. De eerste liep over de Oostnieuwkerkesteenweg. Daar sneuvelde Wloch in de buurt van de Koortskapel. Die as ging verder via de Desiré Mergaertstraat waar Adamtsiek sneuvelende tweede as startte aan de Piljoenstraat tussen de Ieperstraat en de Groenestraat en ging richting dit kerkhof. Heet werden hevige gevechten. De soldaten moesten de toen nog onbebouwde velden tussen de Piljoenstraat en het Kerkhof oversteken, waardoor ze een gemakkelijke schietschijf waren. 3 Polen sneuvelde: Maszynski, Stawitski en Kosjoew.
10 tallen Polen raakten gewond.

Daar de aanval tamelijk laat was begonnen, stokte de aanval tussen het kerkhof en het centrum van de stad rond 20.00 toen het donker begon te worden. Immers de Duitsers hadden zich in de huizen verscholen en bedreigden zo de Poolse aanval.Kaminski sneuvelde hier vlakbij aan de Groenestraat ter hoogte van de Alfons Carlierstraat en op de hoek van de Blekerijstraat en de Armeklarenstraat stierf Kiedos.
Koverko werd dodelijk gewond aan het station. Op het moment dat de Polen het station bereikten kwam een Duitse colonne uit de Ooststraat aangereden. Er ontstond paniek en een vuurgevecht. De Duitsers vluchtten de bunkers in die toen nog voor het station stonden, achternagezeten door de Polen.

Koverko raakte bij dit gevecht zwaar gewond. Hij overleed enkele dagen later. Uiteindelijk werd de stad kort na middernacht door de Polen bezet en om 3.20 werd officieel meegedeeld dat de stad was bevrijd. Toen moesten enkel nog de laatste Duitse weerstandsnesten die hier en daar verspreid zaten, worden opgeruimd. De Polen zetten hun strijd verder. Tielt, Ruislede, Gent, tot in het Duitse Wilhelmshaven, waar de Duitsers op 5 mei 1945 capituleerden. Ondanks hun inzet werd hun droom niet gerealiseerd. Polen kwam onder de invloedssfeer van Rusland. Veel Poolse oud-strijders keerden niet meer naar hun land terug.De verliezen van de Poolse Eerste Pantserdivisie waren enorm. 1289 doden, 3824 gewonden en 22 vermisten. Tel daar nog de 700 soldaten bij die later overleden aan hun verwondingen. Dus bijna 6000 slachtoffers.

Ze waren op weg om hun eigen land te bevrijden. Maar hun leuze, die ook op deze gedenksteen staat, "Voor UW en ONZE vrijheid" werd slechts half gerealiseerd. De meeste zouden tijdens hun leven het vrije Polen niet meer meemaken. De Poolse oud-strijders in Frankrijk schreven in 1989.
"De Poolse soldaten hebben hun werk tot het uiterste volbracht maar hebben het recht niet verworven om terug te keren naar hun land en haar de vrijheid te schenken. De 1 ste Poolse Pantserdivisie voelt zich gefrustreerd, maar ook trots omdat het zijn taak heeft volbracht en de vrijheid heeft kunnen schenken aan de inwoners van de bevriende landen. Ondanks de druk van de Britse autoriteiten is 92 % van de soldaten van de divisie niet teruggekeerd naar hun bezet land. Ze hebben gekozen om te blijven in een vrij land waar de individuele vrijheid wordt gerespecteerd."
Dames en heren hoe kunnen wij deze mannen beter eren en respecteren dan door deze vrijheid te koesteren en te verdedigen.

       

Onze Poolse vrienden hadden alles voor onze vrijheid over. Zij hebben deze vrijheid zeer duur betaald. Velen met hun leven.

   

Dank u voor uw aandacht

 
Zoeken
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu