Roeselare bevrijd door Polen - vereniging 1e poolse pantser divisie nederland

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Roeselare bevrijd door Polen


Laten wij niet geloven dat het gebrek aan respect voor de medemens alleen elders mogelijk is. Laten wij onszelf niet wijsmaken dat we zelf niets moeten doenIedereen moet erover waken dat onze fundamentele rechten niet worden uitgehold. Die rechten werden met de bevrijding gevrijwaard door de inzet van de geallieerden en hier in Roeselare vertegenwoordigd door de Poolse Eerste Pantserdivisie van generaal Maczek. Toen de Duitsers bij de Polen op 5 mei 1944 hun capitulatie ondertekenden in Wilhelmshaven, het eindpunt van de Poolse bevrijdingstocht in het westen, waren de Poolse strijders verbitterd en ontgoocheld. Geachte toehoorders, herinner U de titel van het boek" bevrijding, euforie en ontgoocheling "Alle andere overwinnaars vierden feest. De Poolse militairen, onze roemrijke bevrijders, hadden geen enkele reden om te feesten, ze mochten hun land, het uiteindelijke doel van hun strijd, niet bevrijden. Dit was des te tragischer omdat juist de Polen het onmogelijke hadden gedaan, omdat juist de Polen bovenmenselijke offers hadden gebracht, omdat juist de Polen meer dan enige andere natie hadden geleden.

Om hun ontgoocheling te kunnen begrijpen moet ik wel even hun recente geschiedenis toelichten. Wij hebben de plicht om die geschiedenis te kennen opdat wij minstens respect zouden kunnen opbrengen voor wat zij voor ons hebben gedaan en er ook de betekenis van zouden kunnen begrijpen. Helaas is die geschiedenis niet gekend. Hoeveel mensen weten dat de Polen nooit hebben gecapituleerd. Ze zijn altijd en overal blijven strijden. Hoeveel mensen weten dat ze op verschillende fronten hebben gestreden? Hoeveel mensen weten dat er geen 10.000 maar honderdduizenden Polen hebben gevochten?Om op deze vragen te kunnen antwoorden geef ik een kort historisch overzicht. Het illustreert de tragiek van de Poolse recente geschiedenis en in het bijzonder van de Poolse oud-strijders die eigenlijk nooit echt werden beloond voor de geleverde strijd. Polen werd op 1 september 1939 aangevallen door de Duitse Wehrmacht. Enkele weken later viel Rusland hen in de rug aan.

Het Poolse leger capituleerde niet en trok gewapend de grenzen over. In Hongarije werden ze ontwapend en geïnterneerd. Veel Polen konden van de zwakke bewaking gebruik maken om te vluchten via Italië naar Frankrijk. In Polen bleef een groep achtergebleven militairen weerstand bieden tot in april 1940! In Frankrijk werd met de gevluchte Polen en de Poolse immigranten een leger van 80.000 man gevormd, dat vanaf de inval van de Duitsers tot aan de capitulatie aan de zijde van de Fransen vocht. Ook toen capituleerden de Polen niet. Vlak voor de capitulatie van Frankrijk op 22 juni, kon een groot deel naar Engeland uitwijken.
Daar werd dankzij generaal Sikorski en met de steun van Churchill een nieuw Pools leger gevormd. De Poolse Eerste Pantserdivisie, die 16.000 man zou tellen. De Poolse generaal Sikorski was in de jaren twintig premier en minister van Oorlog in Polen. Hij week eind de jaren twintig uit naar Frankrijk toen Pilsudski in Polen een dictatuur vestigde. In Engeland aangekomen werd hij opperbevelhebber van het Poolse leger en de president van de Poolse regering in ballingschap.

De Polen zouden niet alleen deelnemen in de bevrijding van Europa met de Poolse Eerste Pantserdivisie. In mei 1940 vochten ze in Noorwegen. Ze speelden een doorslaggevende rol in de slag om Engeland in september 1940 . De Poolse marine en luchtmacht werkte mee aan de landing van Dieppe in juli 1942, die helaas mislukte. De Poolse Karpatenbrigade vocht aan de zijde van de Britten in Egypte in oktober 1942. Er werd een enorm Pools leger gevormd onder leiding van generaal Anders in Noord-Afrika: het Poolse Tweede Legerkorps bestaande uit bijna 200.000 man. .De tragische Warschauopstand van 1 augustus 1944 tot begin oktober 1944, dus in de periode van de bevrijding van West-Europa was voor de Polen een bittere pil. Toen de Warschauopstand uitbrak, was de Poolse Eerste Pantserdivisie, twee dagen eerder ontscheept in Normandië. Diezelfde week zou hij beginnen aan zijn invasietocht voor de bevrijding van West-Europa. De divisie moest de Amerikanen helpen om vluchtweg van de Duitsers af te snijden ter hoogte van de streek van Falaise. De Amerikanen hadden de Duitsers omsingeld en kwamen van het oosten naar het westen. De Polen trokken de Amerikanen tegemoet van de kust van Normandië. Samen zouden ze de Duitsers in de tang nemen. Het was meteen het grootste militair succes van de Poolse Pantserdivisie, maar ook het meest bloedige. Dagenlang afgesneden van elke bevoorrading, en onderweg naar het doel gebombardeerd door eigen vliegtuigen, slaagde de divisie erin om de 10.000den Duitsers krijgsgevangen te nemen.

Dit militair succes was niet alleen het gevolg van het strategisch inzicht van hun generaal Maczek maar ook van de vastberadenheid van de Poolse soldaten om het veroverde punt zo nodig tot de laatste man te houden. Toen de opstand van het Poolse verzet in Warschau door de Duitsers werd neergeslagen, hadden de Poolse strijdkrachten de Hollandse grens bereikt.
Het Russische leger met de Poolse divisies stond tijdens de Warschauopstand aan de rand van de stad, maar wou niet ingrijpen. De Duitsers legden de eeuwenoude stad volledige in puin.De conferentie van Jalta in februari 1945 bevestigde de verdeling van de politieke invloedsferen. Polen kwam onder de Russische controle en werd communistisch.
Deze realpolitiek neemt natuurlijk niet weg dat de Poolse soldaten redenen genoeg hadden om verbitterd en ontgoocheld te zijn. Zij die zoveel van zichzelf hadden gegeven voor hun vaderland konden de strijd niet verder voeren en met hun tanks hun eigen vaderland bevrijden. De leuze van de Poolse Eerste Pantserdivisie was dan ook terecht "Voor Uw en Onze Vrijheid". Eerst met de val van de Berlijnse muur kwam de vrijheid, maar dat was voor alle oud-militairen veel te laat. De meesten keerden na de oorlog niet meer naar hun land terug. Velen trokken overzee. Ze vestigden zich in een nieuw, tweede vaderland. Een vierhonderdtal Poolse oud-strijders bleef in België.De Poolse oud-strijders werden en worden steeds enthousiast met open armen ontvangen door de Belgen, Vlamingen en Hollanders. Veel meer dan de Fransen. Roeselare huldigde de Polen op verschillende manieren. Kort na de bevrijding werd het Polenplein onthuld. Aan het stadhuis werd een gedenkplaat onthuld. Er kwam een Pantserstraat. Jaarlijks werden de Poolse oud-strijders uitgenodigd op de bevrijdingsherdenking.

Maczek was een van de weinige personen die van Roeselare de titel ereburger had gekregen. Alhoewel Maczek na de oorlog bevorderd werd tot opperbevelhebber van de Poolse troepen in Schotland en later in Engeland heeft hij altijd veel sympathie gehad voor Roeselare. Hij bezocht de stad vijf maal na de bevrijding en de stadsschaal die hij van de stad ontving in 1969 bleef altijd op een ereplaats in zijn woning hangen. Hij had een enorm groot respect voor inwoners van onze stad, zoals voor onze Roeselaarse Simonne Brugghe, omdat hij in haar het symbool van echte burgerzin erkende. Gewone mensen die hun verantwoordelijkheid nemen en in kritische momenten en zonder veel woorden doen wat ze moeten doen. Er groeide tussen de Poolse oud-strijders en de stad Roeselare een wederzijds respect. Helaas heeft de huidige Belgische overheid dit jaar een steek laten vallen. Het kleine pensioentje dat de Poolse oud-strijders voor hun verdiensten hadden gekregen tijdens de oorlog werd onlangs afgeschaft omdat ze ... de Belgische nationaliteit niet hadden ten tijde van de feiten. Een nieuwe ontgoocheling. Gelukkig werd deze week echter een wetsvoorstel ingediend om dit besluit ongedaan te maken Geachte toehoorders, voor onze bevrijders ,toen ze op 6 september 1944 aan de Belgische grens passeerden om ons te bevrijden waren er geen paspoortcontroles en hadden we geen problemen met hun nationaliteit. Het is de blijvende taak van de Vaderlandslievende Verenigingen om zij die voor onze Vrijheid vochten te herdenken, zowel de geallieerde bevrijders als de vele inwoners die in het of buiten het verzet het de Duitsers moeilijk maakten.

(Bij de foto's: eindelijk geen Duitse militairen maar Poolse bevrijders !)

De Vaderlandslievende Verenigingen en het stadsbestuur van Roeselare namen reeds talrijke initiatieven niet alleen in het kader van de bevrijding door de Polen, maar om al diegenen te herdenken die zich hebben opgeofferd voor onze vrijheid.Ik beperk me tot drie verwezenlijkingenidee actie vredesduif naar de scholen toe De actie voor een verdraagzame samenleving: de onthulling van een joodse gedenkplaat in aanwezigheid van de joodse gemeenschap De actieve deelname aan de Belgian Day te London samen met de vaderlandslievende verenigingen en de British Torch of Remembrance London(Cenotaaf)De traditie die groeide tussen de Poolse oud-strijders en de stad proberen we dit jaar met de zestigste verjaardag verder te zetten. Samen met de Vaderlandslievende Verenigingen werd een uitgebreid programma uitgewerkt. Het hoogtepunt is ongetwijfeld zondagmorgen bij de onthulling van een gedenksteen op de stedelijke begraafplaats. Mevr. Kordys, de eerste secretaris van de ambassade van de republiek Polen en de heer Tsibulla, de consul van de republiek Polen in België zullen de plechtigheid met hun aanwezigheid  vereren.

(Bij de foto's: Nu hoeven we geen angst te hebben, de Polen zijn er !)

Ik hoop u daar te mogen ontmoeten. Het zou voor de stad en voor de Poolse delegatie een teken van waardering zijn. De plechtigheid begint zondagvoormiddag op de Grote Markt om 10.15 met het hijsen van de Poolse en Belgische vlag. Daarna gaan we samen naar de hoek van de Blekerijstraat en de Armenklarenstraat waar we de gedenktegel van Stefan Kiedos zullen onthullen. Stefan Kiedos sneuvelde daar op 7 september 1944. Hij behoorde tot het 9de bataljon Jagers dat rond 18 uur de stad binnenviel. Hij en 7 andere infanteristen sneuvelden bij die operatie. Ook voor de andere Poolse gesneuvelden werd op de plaats waar ze gedood werden een gedenktegel in het voetpad aangebracht. Daarna wordt op de Oude Stedelijke begraafplaats een gedenksteen onthuld waarop hun namen samen staan. De Poolse gesneuvelden werden na de bevrijding op de begraafplaats begraven totdat ze naar de begraafplaats van Lommel werden overgebracht. Op de gedenksteen zal u vaststellen dat er bij 3 Polen 2 namen werden gegraveerd, hun echte naam en een schuilnaam. Deze Polen vochten eerst in het Duitse leger. Toen ze krijgsgevangen werden genomen, namen ze dienst in het leger van Maczek. Om hun identiteit als oud-soldaten van het Duitse leger te verbergen, kregen ze een schuilnaam.

De plechtigheid wordt afgesloten met een receptie op het stadhuis. Zaterdagnamiddag wordt de route die de Polen hebben gevolgd opnieuw gedaan. Ten minste gedeeltelijk. Ervaren lopers van de Flac zullen met fakkels van Westouter tot aan het station in Roeselare lopen langs een van de twee assen die de Polen volgden tijdens hun bevrijdingstocht. Aan het Station in Roeselare sneuvelde de laatste Pool bij de bevrijding van Roeselare. We verwachten de lopers rond 21.30 uur aan het kruispunt van de ring met de Ieperstraat. Vandaar gaat het naar de Zuidstraat tot aan de Grote Markt, langs de Ooststraat naar het Station. Het zou zeer tof zijn, moesten veel mensen de lopers langs de laatste kilometers aanmoedigen. Ik roep iedereen op uw familieleden, vrienden en kennissen te overtuigen om de laatste 2,5 km van het kruispunt van de ring met de Ieperstraat mee te lopen of mee te stappen of de lopers aan te moedigen. Ik hoop dat zoveel mogelijk volk op een of andere manier zal deelnemen aan deze manifestatie. U kan uw huis bevlaggen bijvoorbeeld met de Poolse vlag. De Poolse vlag bestaat uit een witte horizontale strook boven de een rode strook. Dat is niet zo moeilijk om na te maken.



 
Zoeken
Copyright 2016. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu